Infrastrukturna podrška

Put od ideje do tržišta je dug i težak. Fakulteti i instituti su svuda u svetu izvorišta novih tehnologija koji se u vidu spin-of kompanija ili licenci razvijaju i na kraju valorizuju na tržištu.

U ovoj inicijalnoj rizičnoj fazi razvoja tehnologije potrebno je obezbediti nekoliko vidova podrške:

  • Jedan od najvažnijih koraka jeste identifikovati ideju sa potencijalom na tržištu dok je ona još u fazi naučnih istraživanja. Ovo je posao centara za transfer tehnologija. Uloga Centra za transfer tehnologije, pored prepoznavanja inovacija na Univerzitetu, jeste i da pripremi dobru početnu strategiju za razvoj te inovacije i zaštitu intelektualne svojine. Centar treba da stimuliše transfer tehnologija iz akademske sredine u privatnu kompaniju, štiteći pri tome interese Univerziteta i njegovih istraživača.

  • Kada je nova start-ap ili spin-of tehnološka kompanija osnovana, izazovi na samom početku su veliki. U pomoć zatim dolaze tehnološki inkubatori i naučnotehnološki parkovi koji pružaju administrativnu ili infrastrukturnu podršku. Inkubatori omogućavaju inovativnim preduzetnicima da se fokusiraju na razvoj tehnologije tako što im pružaju administrativnu, pravnu i drugu pomoć.

Za razvoj MSPP od velikog je značaja razvoj poslovne infrastrukture i to: poslovnih inkubatora, industrijskih parkova/zona i tehnoloških parkova. Privredno društvo osnovano radi pružanja infrastrukturne podrške i povezivanja naučnoistraživačkih, odnosno inovacionih organizacija i privrednih subjekata - u Ministarstvu prosvete, nauke i tehnološkog razvoja se može registrovati kao:

  • poslovno-tehnološki inkubator;

  • naučno-tehnološki park;

  • organizacija za podsticaj inovacionih aktivnosti u prioritetnoj oblasti nauke i tehnologije;

  • centar za transfer tehnologija.

U  okviru  Registra  privrednih  društava za  infrastrukturnu  podršku inovacionoj  delatnosti, koji vodi  Ministarstvo prosvete, nauke  i tehnološkog razvoja, registrovana su četiri naučno-tehnološka parka i osam poslovno-tehnoloških inkubatora.

POSLOVNO – TEHNOLOŠKI INKUBATOR

Poslovno-tehnološki  inkubator  je  privredno  društvo čija  je osnovna delatnost  stavljanje na raspolaganje,  uz naknadu, poslovnog prostora, administrativnih,  tehničkih i drugih usluga novoosnovanim privrednim društvima, najduže pet godina od njihovog osnivanja. Prava  i obaveze korisnika usluga i poslovno-tehnološkog inkubatora uređuju se međusobnim ugovorom.

Poslovno-tehnološki inkubator pruža pomoć u ranoj fazi za nova start-ap preduzeća i razvoj biznisa preko svoje kancelarije i istraživačkih ustanova, kao i u vidu tehnološke i telekomunikacione infrastrukture, uz administrativnu podršku i druge vidove poslovnog savetovanja.

NAUČNO – TEHNOLOŠKI PARK

Naučno-tehnološki park je privredno društvo  koje u okviru definisanog prostora  pruža infrastrukturne i stručne usluge  visokoškolskim ustanovama, naučnoistraživačkim i inovacionim organizacijama, kao i visokotehnološkim i srednjetehnološkim  privrednim društvima u određenoj naučnoj, istraživačko-razvojnoj ili proizvodnoj grupaciji s ciljem njihovog povezivanja  i što brže primene novih tehnologija, stvaranja i plasmana novih proizvoda i usluga na tržištu.

Poslovno-tehnološki inkubator i naučno-tehnološki park mogu pružati sledeće usluge:

  • korišćenje  poslovnog prostora  za rad, koji može biti  opremljen nameštajem, opremom i instalacijama;

  • korišćenje  zajedničkih  poslovnih prostorija,  koje služe za poslovne sastanke, prijeme i druge svrhe;

  • sekretarske usluge;

  • administrativne usluge;

  • knjigovodstvene i računovodstvene usluge;

  • usluge reklame i prodaje;

  • usluge poslovnog savetovanja;

  • telekomunikacione  i informacione usluge,  koje između ostalog obuhvataju pristup telefonu, telefaksu, elektronskoj pošti i internetu;

  • usluge poslovnog planiranja;

  • usluge finansijskog savetovanja;

  • usluge obuke i treninga;

  • finansijske usluge;

  • tehničke i druge usluge, u skladu sa zakonom.

Naučno-tehnološki park ima za cilj da obezbedi kanale za prenos znanja, razvoj tehnologije, komercijalizaciju inovativnih delatnosti i drugih sredstava za podsticanje razvoja privrede zasnovane na znanju u Srbiji.

U Republici Srbiji i dalje postoji nedostatak infrastrkturne podrške za inovacije. U izgradnji su naučno-tehnološki parkovi u Novom Sadu i Nišu.

ORGANIZACIJA  ZA PODSTICAJ INOVACIONIH  AKTIVNOSTI U PRIORITETNOJ OBLASTI NAUKE I TEHNOLOGIJE

Organizacija za podsticaj inovacionih aktivnosti u prioritetnoj oblasti nauke  i tehnologije je  privredno  društvo osnovano  isključivo radi obavljanja delatnosti podsticaja inovacionih aktivnosti u prioritetnim oblastima nauke i tehnologije utvrđenim strateškim dokumentom. Organizacija podstiče  inovacione aktivnosti prvenstveno kroz ulaganja u novoosnovana privredna društva iz prioritetnih oblasti, koja imaju poslovnu ideju sa potencijalom da dobit i rast  obezbede na osnovu komercijalnog uspeha inovacije i koja razvijaju, proizvode ili prodaju inovativne proizvode, procese i usluge sa visokim učešćem naučnih znanja i novih tehnologija. Pravno lice može biti upisano u Registar u svojstvu organizacije za podsticaj inovacionih aktivnosti u prioritetnoj oblasti nauke i tehnologije.

CENTAR ZA TRANSFER TEHNOLOGIJA

Centar za transfer tehnologija je privredno društvo osnovano isključivo radi  obavljanja delatnosti transfera tehnologija radi  primene tehnoloških inovacija, što obuhvata naročito  traganje za idejama i partnerima za transfer tehnologija,  procenu komercijalnog potencijala transfera, podsticaje za realizaciju  i komercijalizaciju transfera tehnologija i pomoć u zaštiti intelektualne  svojine tehnološkim privrednim društvima koja razvijaju, proizvode i prodaju  inovativne proizvode, procese i usluge sa visokim nivoom know-how i novih tehnologija.

Trenutno u Srbiji ima četiri centra za transfer tehnologije, koji su ravnomerno regionalno raspoređeni jer su povezani sa državnim univerzitetskim centrima, što omogućava njihovu ravnomernu regionalnu distribuciju:

ORGANIZACIJE ZA OBAVLjANjE INOVACIONE DELATNOSTI

Pored postojećih organizacija kao što su fakulteti i instituti, poseban podsticaj je pružen osnivanju inovacionih organizacija u vidu:

  • Razvojno – proizvodnih centara,
  • Istraživačko – razvojnih centara, i 
  • Inovacionih centara.

Razvojno-proizvodni centar je inovaciona organizacija koja stvara inovacije, primenjuje nove tehnologije, vrši plasman proizvoda, usluga i tehnologija, zasnovanih na sopstvenom inovatorskom radu i razvoju.

Time se stvara mogućnost da se pored istraživačkog rada u ovakvoj inovacionoj organizaciji može vršiti i proizvodnja i plasman sopstvene inovacije na tržište. Na ovaj način omogućeno je da se pojedini inovativni proizvodi, stvoreni na fakultetima, institutima ili u okviru određene grupacije, proizvode i poboljšavaju u razvojno-proizvodnim centrima čiji vlasnici i osnivači mogu biti i same institucije u kojima su autori rešenja zaposleni. Time se skraćuje vreme od nastanka inovacije do njenog plasmana na tržište, što je za konkurentnost inovacije najvažnije.

Istraživačko-razvojni centar je inovaciona organizacija u kojoj se obavljaju primenjena i razvojna istraživanja, stvaraju inovacije i vrši plasiranje novih znanja i tehnologija, u sopstvenu proizvodnju i usluge ili u proizvodnju i usluge drugih privrednih subjekata. Ovo je organizaciona forma koja pruža mogućnost da se u specifičnim naučnim i privrednim oblastima vrše naučna i razvojna istraživanja od interesa, pre svega, za određena privredna društva, regione i lokalne samouprave. Takođe ostavljena je mogućnost da se u okviru istraživačko-razvojnog centra može vršiti i proizvodnja, a u cilju skraćenja potrebnog vremena od nastanka do realizacije inovacije.

Inovacioni centar je inovaciona organizacija u kojoj se na originalni i sistematski način primenjuju sopstveni i tuđi naučni rezultati i savremeni tehnološki procesi radi stvaranja inovacija, razvoja prototipa, novih proizvoda, procesa i usluga ili poboljšanja postojećih u određenoj oblasti i istovremeno vrši transfer znanja i tehnologija u proizvodnju i usluge drugih privrednih subjekata. Ova organizaciona forma, pre  svega, treba da posluži usavršavanju i osposobljavanju mladih stručnjaka, na poslediplomskim i doktorskim studijama, za kasniji samostalni naučni, istraživačko-razvojni i inovacioni rad.